"శ్రీ నాన్న నిలయం" - (By రాజేశ్వరి గారు ( పొలమూరు))

నేను అరుణాచలం వెళ్ళిన మరుసటి రోజు గుడిలో పూజారి గారు మా ఇంటికి వచ్చి మా అమ్మాయి ఎలా ఉంది? అని నా గురించి అడిగారట. నాతో చెప్పకుండా మీ అమ్మాయి అరుణాచలం వెళ్ళిపోయింది. తను తిరిగి ఇంటికి రాదండి అని నా భర్త కోపంగా అన్నారట. పూజారి గారు అంత మాట అనకు. ఈశ్వరుడే నీకు, నాకు టిక్కెట్లు పంపినా మనం వెళ్ళలేము కదా! ఎంతో అదృష్టవంతులకు గాని అలాంటి అవకాశం రాదు అన్నారట. అరుణాచలంలో తొమ్మిది రోజులు ఉన్నాను. నాకు అక్కడ రూమ్ దొరకక పోతే కనుక, అరుణాచలం వచ్చినప్పుడు నాన్నగారు ఉండే రూమ్ లో నన్ను ఉండమని నాన్నగారు ఫోన్ చేసి చెప్పారు. నేను అరుణాచలం వచ్చినట్టు నాన్నగారికి చెప్పలేదు. ఆయనకి ఎలా తెలిసిందో అనుకున్నాను. అరుణాచలం నుండి తిరిగి వచ్చేటప్పుడు భీమవరంలో బస్సు ఎక్కుతుంటే ఇల్లు గుర్తుకు వచ్చింది. నేను వచ్చేలోపు మరలా పూజారిగారు మా అమ్మాయి ఎప్పుడు వస్తుంది? అని నా భర్తని అడిగారంట. మీ అమ్మాయి రాదు అన్నాను కదా అని చెప్పారట. నా మీద ఒట్టు, ఈశ్వరుడి మీద ఒట్టు. నా కూతురుని ఒక్క మాట అంటే ఊరుకోను అని పూజారి గారు నా భర్తతో చేతిలో చేయి వేయించుకున్నారంట. నేను ఇంటికి వచ్చేసరికి నా భర్త నవ్వుతూ నీఅంత అదృష్టం ఎవరికి ఉంది? ఇలా ఎవరు వెళ్తారు? నువ్వు కాబట్టి వెళ్ళిపోయావు అన్నారు. ఒకసారి నాన్నగారు నన్ను నీ ఆస్థి ఏమిటి అని అడిగారు. నేను ఏమీ మాట్లాడలేదు. "అరుణాచలేశ్వరుడే నీ ఆస్థి అన్నారు."

ఒక సమయంలో మాకు పరిస్థితులు కలిసి రావట్లేదని మా భందువులందరూ హైదరాబాద్ వెళ్ళమని పట్టుబట్టారు. అప్పుడు నాన్నగారి దగ్గరకు వెళ్ళి హైదరాబాద్ వెళ్ళిపోతున్నాము అని చెప్పాను. ఎక్కడికి వెళతారు?అని అడిగారు. హైదరాబాదులో మామిడితోటలు తీసుకుంటున్నారు నాన్నగారు అక్కడికి వెళ్ళిపోతున్నాము అని చెప్పాను. నాన్నగారు వెంటనే వారికి రావట్లేదు అని ఉత్తరం రాయమని చెప్పారు. నాన్నగారూ వాళ్ళకి చాలా కోపం వస్తుంది అన్నాను. అప్పుడు నాన్నగారు, వారికి కోపం వస్తే వారు నిన్ను వదిలేస్తారు అంతకంటే ఏమి చేస్తారు అన్నారు. అప్పుడు హైదరాబాద్ వెళ్ళకుండా ఆగిపోయాము. బంధువులు అందరు మమ్మల్ని ఇంకెప్పుడూ పట్టించుకోము అని నా ముఖం మీదే నన్ను నింధించారు.

కొద్ది రోజులకు నాకు అనారోగ్యం వచ్చి డాక్టర్ గారికి చూపించుకుంటే కిడ్నీలు రెండూ తేడాగా ఉన్నాయి అన్నారు. టాబ్లెట్స్ ఇచ్చారు కానీ తగ్గలేదు. ఈ లోపు మాకు తెలిసిన వారు చివటంలో ఒక స్వామి ఉన్నారు అని ఆయన దగ్గరకు తీసుకువెళ్ళారు. ఆయన మందులు ఇచ్చి తగ్గకపోతే మళ్ళీ రమ్మన్నారు. తగ్గలేదని మళ్ళీ ఆయన దగ్గరకు వెళ్ళాను. ఇక దీనికి మందులు లేవు అని చెప్పి అయన పుస్తకాల అరలో నుండి కళ్ళు మూసుకుని ఒక పుస్తకం తీయమన్నారు. వివేక చూడామణి వచ్చింది. అందులో ఒక పేజీని కళ్ళు మూసుకొని తీయమన్నారు. అలా తీస్తే '"సర్వం గురువే" అని వచ్చింది. అప్పుడు ఆయన మీ గురువు తప్ప మిమ్మల్ని ఎవరూ రక్షించ లేరు అన్నారు. నాకు నాన్నగారికి చెప్పాలనిపించలేదు. మాకు తెలిసిన డాక్టర్ గారు టెస్ట్ చేసి మిమ్మల్ని హైదరాబాద్ పంపిస్తాను ఆపరేషన్ పడుతుందని చెప్పారు. నాకు మనసులో నా ప్రాణం పోయినా పరవాలేదు, వెంటనే పుట్టి మరల నాన్నగారి దగ్గరకు వచ్చేయొచ్చు అనిపించింది. ఆపరేషన్ కి నాలుగు లక్షలు అవుతుందని చెప్పారు. ఆపరేషన్ కోసం హైదరాబాద్ వెళ్ళే ముందురోజు, భీమవరం భక్తురాలు ఒకరు కారు వేసుకుని వచ్చి జిన్నూరు వెళదాం రండి అని నన్ను తీసుకువెళ్ళారు. నన్ను చూసి నాన్నగారు ఏమిటమ్మా అలా ఉన్నావని అడిగారు. ఏమీ లేదు నాన్నగారూ అన్నాను. నాన్నగారు మరలా నా వైపు ఎంతో దయతో చూస్తూ, ఏమ్మా నేను నీ తండ్రిని కాదా? నీకు ఇదివరకే చెప్పాను కదా నేను నీ తండ్రిని అని అన్నారు. అప్పుడు నేను ఆపరేషన్ కి రేపు హైదరాబాద్ వెళ్ళవలసి వస్తోంది నాన్నగారూ అన్నాను. ఇన్ని రోజుల నుండి నువ్వు నాకు ఎందుకు చెప్పలేదు అని, నా పక్కనున్న భక్తురాలితో నీకు ఈ విషయం తెలుసా? అని అడిగారు. ఆవిడ తెలియదు నాన్నగారూ ఇప్పుడే వింటున్నాను అన్నారు. నాన్నగారు ఆమెతో ఈరోజు నుండి రాజేశ్వరికి ఏ తేడా చేసినా నువ్వు నాకు కబురు చెయ్యి. మనకి భీమవరం డాక్టర్లు, హైదరాబాద్ డాక్టర్లు తెలుసు. నీ పూర్తి బాధ్యత నాదేనమ్మా అన్నారు. తరువాత నేను ఇంటికి వచ్చేస్తుంటే అరుణాచలేశ్వరుడి విభూది పొట్లం చేతిలో పెట్టి, రేపు నర్సాపురంలో మీటింగ్ ఉందమ్మా అని చెప్పారు. ఆ రోజు రాత్రి నాకు నాన్నగారు ఆపరేషన్ చేసినట్టు స్వప్నం వచ్చింది. మరుసటిరోజు నరసాపురం మీటింగ్ కి వెళ్ళి నాన్నగారిని కలిసాను. అక్కడ నాన్నగారు నన్ను పిలిచి, రాత్రి నీకు ఎలా ఉందమ్మా అని అడిగారు. బానే ఉంది నాన్నగారూ అన్నాను.

నాన్నగారు ఒకసారి నాకు దత్తాత్రేయ రూపంలో స్వప్నంలో దర్శనమిచ్చారు. నాన్నగారు పొలమూరు వచ్చినప్పుడు మా ఇంటికి వచ్చారు. నా భర్తతోటి రాజేశ్వరికి ఆరోగ్యం అంతా నయం అయిపోతుంది. మేము అరుణాచలం వెళ్ళినప్పుడల్లా రాజేశ్వరిని పంపండి అని చెప్పారు.

ఒకసారి పుష్కరాల సమయంలో, నాన్నగారు ముక్కామల వెళ్తున్నారు అని తెలిసి మేము కూడా వెళ్ళాము. నాన్నగారు నదికి పూజ చేస్తూ ఉంటే పైన పెద్ద వెలుగు కనిపించిందని ఆ దృశ్యం చూసిన భక్తులు చెప్పారు. పుష్కరుడు ప్రవేశించినప్పుడు అలా వెలుగు వస్తుందట. నాన్నగారు నదిలో స్నానం చేస్తూ పుష్కర స్నానం ఎలా ఆచరించాలో మాకు చెప్పారు. అక్కడ ఉన్న ఒక ఆశ్రమం వారు నాన్నగారిని తీసుకొనివెళ్ళారు. ఆ రోజు సాయంత్రం ప్రవచనం అయిన తరువాత ఇంటికి ఎలా వెళ్ళానో నాకు తెలియదు. అయిదారు రోజుల వరకు శరీరం పనిచేస్తున్నా మనసు పనిచేయలేదు. అలా జరగటం అది మొదటిసారి. కొంచెం దేహం స్పృహ వచ్చిన తరువాత నాన్నగారి దగ్గరకి జిన్నూరు వెళ్ళాను. నాన్నగారు పుష్కర స్నానానికి రాజమండ్రి వెళుతున్నారు అని తెలిసి నేనూ వస్తాను అని నాన్నగారితో అన్నాను. అప్పుడు నాన్నగారు నాతో నేను వెళ్ళవలసి వస్తే వెళతాను, నువ్వు మాత్రం ఈ 12 రోజులు పుష్కర స్నానానికి ఎక్కడకి వెళ్ళక్కర లేదు. మొన్న చేసిన ఆ నది స్నానం నీకు సరిపోతుంది అన్నారు.

ఒకసారి నాన్నగారు హైదరాబాద్ వెళ్ళటానికి పాలకొల్లు రైల్వే స్టేషన్ కి వస్తే, నేను కూడా స్టేషన్ కి వెళ్ళాను. నాన్నగారి దగ్గర భక్తులు అందరూ కూర్చొని ఉన్నారు. నాన్నగారు ట్రైన్ ని తెలుగు లో ఏమంటారు? అని అడిగారు. మేము ఎవరము చెప్పలేకపోయేసరికి నాన్నగారు ధూమశకటం అంటారు అని చెప్పారు. నాన్నగారు నా పర్సు తీసుకొని ఇందులో ఎంత పెట్టుకొని వస్తావు? అని అడిగారు. నా భర్తని అడిగితే ఎంతో కొంత ఇస్తారు నాన్నగారూ అవి లెక్క పెట్టుకోను. అవి పట్టుకొని వచ్చేస్తాను అని చెప్పాను. డబ్బులు లెక్కపెట్టుకోకపోవటం చాలా మంచి గుణం అమ్మా అన్నారు. ఆరోజు ఇంటికి వెళ్ళిన తరువాత మరలా శరీరం పనిచేస్తోంది కానీ మనసులో ఎలాంటి తలంపులు లేవు. అలా జరగటం అది రెండవ సారి.

ఒకసారి నాన్నగారికి ఏదో ఓపెనింగ్ చేయాల్సి ఉంది అని కాశీ వెళ్ళారు. అప్పుడు కూడా నాన్నగారు ట్రైన్ ఎక్కటానికి పాలకొల్లు వెళుతూ ఉంటే నేను స్టేషన్ కి వెళ్ళాను. స్టేషన్ లో అమ్మా రాజేశ్వరి వెళ్ళి వస్తాను అన్నారు. నాన్నగారు అలా అనగానే నాకు తెలియకుండానే కళ్ళనీళ్ళు వచ్చేసాయి. నా చేతిలో ఉన్న జామ పండ్లు చూసి ఇలా ఇవ్వు అని తీసుకొని అందులో ఉన్న రెండు దోర జామపండ్లు తీసి అక్కడ ఉన్న భక్తులకి ఇచ్చారు. మరలా నా వైపు చూసి, నేను పుణ్యం కోసం కాశీ వెళ్ళటం లేదమ్మా ఓపెనింగ్ కోసం వెళుతున్నాను. మరలా నాలుగు రోజులలో తిరిగి వచ్చేస్తాను అంటూ నా వైపు కొద్ది సేపు అలా చూసారు. ఈలోపుగా నాన్నగారి చేతిలో ఉన్న జామపండు ముగ్గిపోయింది. అది చూసి నాకు ఆశ్చర్యం వేసింది. ఆ ముగ్గిన పండు నా చేతికిచ్చి ఇంటికి తీసుకెళ్ళి మీరందరూ తినండి అని చెప్పారు. నాన్నగారు ట్రైన్ ఎక్కేటప్పుడు నాతో, మరలా వెళ్ళినప్పుడు నిన్ను తప్పనిసరిగా తీసుకొని వెళతానమ్మా అని ట్రైన్ ఎక్కారు. అలా ఆ రోజు ఇంటికి వెళ్ళిన తరువాత మరలా శరీరం పనిచేస్తోంది కానీ మనసులో ఎలాంటి తలంపులు లేవు. అలా జరగటం అది మూడవ సారి.

నాన్నగారు కాశీ నుండి తిరిగి వచ్చాక జిన్నూరు వెళ్ళాను. దర్శనం చేసుకుని తిరిగి వెళ్ళిపోతుంటే నాన్నగారు నన్ను పిలిచి సూరదాసు, కృష్ణుడు ఉన్న ఫోటో ఇచ్చారు. మీ ఇంట్లో టేబుల్ మీద పెట్టుకో, భక్తులకు ఇటువంటి భక్తి రావాలి. మరో రెండు రోజులలో కొమ్మరలో ప్రవచనం ఉంది అక్కడికి రామ్మా అని చెప్పారు. కొమ్మరలో ప్రవచనం జరిగే రోజు ఉదయాన్నే కొమ్మర బయలుదేరదాము అనుకుంటున్నాను. వేరే గురువు గారి దగ్గరకి వెళ్ళే భక్తురాలు ఒకరు మా ఇంటికి వచ్చారు. ఈరోజు మీరు జిన్నూరు వెళ్ళలేదా అని నన్ను అడిగారు. ఈరోజు కొమ్మరలో ప్రవచనం ఉంది మధ్యాహ్నం వెళ్తాను అని చెప్పాను. అప్పుడు ఆమె రెండు రోజుల ముందుగానే మేము మా గురువు గారి దగ్గరికి వెళ్ళాము. గ్రహణం పట్టు మా మీద పడకుండా మమ్మల్ని అప్పుడే చూసేసారు. ఈ సమయంలో జపం చేసుకోమన్నారు అన్నారు. ఆమె అన్న ఆ మాటకి నాకు తెలియకుండానే మా గురువుగారు జన్మ జన్మల నుండి పట్టిన గ్రహణాన్ని మధ్యాహ్నం ప్రవచనంలో తుడిచేస్తారు అన్నాను. అప్పుడు ఆమె నాతో మరో 25 నిమిషాల్లో సూర్య గ్రహణం విడిచేస్తుంది. ఈ లోపుగా మీరు మీ గురువుగారిని దర్శనం చేసుకుంటే, మీరు అన్న ఈ మాట నిజమే అవుతుంది అన్నారు. ఆ మాట అనగానే మరో ఆలోచన లేకుండా చేతిలో పర్సు పట్టుకొని బయలుదేరాను. కొమ్మర వెళ్ళటానికి చాలా సమయం పడుతుంది కాబట్టి నేను 25 నిమిషాల్లో నాన్నగారి దర్శనం చేసుకోవటం అసాధ్యం. కొమ్మర వెళ్ళటానికి మధ్య దారిలో దిగి అక్కడ నుండి వేరే ఆటో కోసం చూస్తున్నాను. రోడ్లు అన్నీ నిర్మానుష్యంగా ఉన్నాయి. ఈ లోపు ఒక కారు వచ్చి నా దగ్గర ఆగింది. అందులో కన్నమ్మగారు, నాన్నగారు కనిపించారు. నాన్నగారు విభూతి రేఖలతో, పైన చిన్న కుంకుమ బోట్టుతో అచ్చం పరమేశ్వరుడి లాగా ఉన్నారు. నాన్నగారు కార్ డోర్ తీసి అమ్మా రాజేశ్వరి నువ్వు తొందరగా అటో ఎక్కి కొమ్మర వచ్చేయమ్మా, అక్కడ అందరము భోజనం చేద్దాము అన్నారు. ఆ సంఘటన అలా జరగగానే నాకు ఆనందభాష్పాలు వచ్చాయి.

ఒకసారి అరుణాచలంలో తెల్లవారుజామున గిరిప్రదక్షిణకి వెళదాము అని నాన్నగారి ఆశ్రమంలో నుండి బయటకు వస్తున్నాను. అప్పుడు అక్కడ వంటగదిలో కూరగాయలు కోసే వారు ఎవరూ లేరని తెలిసి కూరగాయలు తరిగాను. అలా ఆ రోజు నుండి కూరగాయలు తరగటం అలవాటు అయ్యింది. మరో రెండు రోజులు తరువాత కూరగాయలు కొయ్యటం పూర్తయ్యాక గిరి వైపు చూస్తున్నాను. ఈ లోపు ఎవరో ఇద్దరు మగవారు వచ్చి ఆకలేస్తోందమ్మా భోజనాలు పెడతారా? అని అడిగారు. నేను వెళ్ళి అక్కడ వంట చేసే ఆమెని అడిగితే భోజనం పెట్టమని చెప్పారు. అలా ఆ రోజు నేను వారికి భోజనం వడ్డించాను. నాన్నగారు ఆ విధంగా నాకు అరుణాచలంలో కూరలు కోయటం, వడ్డన చేయడం నెమ్మదిగా అలవాటు చేశారు.

పొలమూరులో కళ్యాణ మండపం ప్రారంభోత్సవానికి నాన్నగారు వచ్చారు. నాన్నగారు పొలమూరు వచ్చినప్పుడల్లా ఒకరి ఇంటి వద్ద భోజనం ఏర్పాట్లు చేయించేదాన్ని. మరొకరి ఇంటి వద్ద టీ ఏర్పాటు చేయించేదానిని. నాన్నగారిని మా ఇంటికి భోజనానికి ఆహ్వానించటానికి తగిన సౌకర్యాలు లేనందు వలన సహజంగా వచ్చి చూసి వెళ్ళేవారు. నాన్నగారిని భోజనానికి ఆహ్వానించలేకపోతున్నాను అని చాలా దుఃఖం వచ్చేది. అప్పుడు నాన్నగారు నాతో నేను ఎవరి ఇంటికి వస్తే ఆ ఇల్లు నీదే అనుకో అమ్మా రాజేశ్వరీ, పొలమూరులో జరిగే మన కార్యక్రమానికి సంబంధించిన ఏర్పాట్లు అన్నీ నువ్వే దగ్గర ఉండి చూసుకోవాలి అని చెప్పారు. సరే నాన్నగారూ అక్కడ ఉన్న మన భక్తులు సహాయం తీసుకుని అన్నీ చూసుకుంటాను అని చెప్పాను.

పొలమూరులో శ్మశానం ప్రారంభోత్సవానికి నాన్నగారిని పిలిచి శ్మశానంలో ప్రవచనం ఏర్పాటు చేశారు. గ్రామంలో ఉండే మగవారు శ్మశానం లోనికి ఆడవారు ఎవరూ రావద్దు అని కబురు పంపించారు. అప్పుడు నేను వారితో గ్రామంలో ఉన్న ఆడవారు రాకపోవచ్చు గాని, భక్తులు అందరు వస్తారు అని చెప్పాను. ఆరోజు శ్మశానం అంతా మన భక్తులే నిండిపోయి, గ్రామంలో ఉన్న మగవారు అందరూ బయట నిలబడి ఉన్నారు.

మేము ఇల్లు నిర్మించుకుందాము అని స్థలం కొనుగోలు చేశాము. కన్నమ్మ గారు (నాన్నగారి ధర్మపత్ని) నాతో తరుచుగా మీరు ఇల్లు కట్టుకోవాలి. మీకు ఏ అవసరం వచ్చినా ఎక్కడకి వెళ్ళవద్దు, నేరుగా జిన్నూరు వచ్చేయండి. మీరు అమాయకురాలు, లోకంలో ఎలా ఉండాలో మీకు తెలియదు అంటూ నన్ను చాలా ప్రేమగా చూసుకునే వారు. కొన్ని రోజులకి మా ఇంటికి శంకుస్థాపన ముహూర్తం పెట్టారు అని నాన్నగారికి చెప్పడానికి వెళ్ళాను. అప్పుడు నాన్నగారు నన్ను లోపలికి వెళ్లి కన్నమ్మ గారిని కలవమన్నారు. కన్నమ్మగారు ఆ మాట విని చాలా సంతోషమైన కబురు చెప్పారు అన్నారు. కన్నమ్మగారు శంకుస్థాపనకి అవసరమైన సామాన్లు మరియు పుట్టింటి వారు పెట్టే బట్టలతో సహా అన్నీ నాకు అమర్చి ఇచ్చారు. అందులో వేయడానికి నాన్నగారు 9 రూపాయి బిళ్ళలు, రెండు కొబ్బరికాయలు ఇచ్చి అక్కడ కొట్టమని చెప్పి, మీ ఇల్లు పూర్తయిపోతుంది అని అన్నారు. అలా నన్ను వారు ఇరువురు కూడా కన్నకూతురిలా ప్రేమగా చూసుకునేవారు.

శంకుస్థాపన అయిన కొద్ది రోజులకి ఇల్లు కట్టడం పూర్తయింది. గృహప్రవేశం ముహూర్తం పెట్టిన తరువాత నాన్నగారి దగ్గరికి వెళ్ళి చెప్పాను. ఈ మాట వినగానే నాన్నగారు చాలా సంతోషం, అదే రోజు వేరే చోట కార్యక్రమం ఉంది, అది లేకపోతే నేను వద్దునమ్మా అన్నారు. నాన్నగారు నాకు రెండు కొబ్బరికాయలు ఇచ్చి ముహూర్తం సమయానికి ఇవి కొట్టేయండి అన్నారు. గృహ ప్రవేశానికి సంబంధించిన సామాగ్రి అంతా నాకు సర్ది ఇమ్మని కన్నమ్మ గారికి పురమాయించారు. కన్నమ్మగారు అన్నీ సర్ది, వచ్చిన బంధువులకు పంచి పెట్టుకోవటానికి స్వీట్స్ తో సహా సిద్ధం చేసి నాకు ఇచ్చారు. గృహప్రవేశం రోజు ఉదయాన్నే అందరం తయారయ్యి బ్రాహ్మణుల కోసం ఎదురు చూస్తున్నాము. కానీ మేము పురమాయించుకున్న పూజారి గారు కొన్ని అనివార్య కారణాల వల్ల రాలేకపోయారు. పూజారిగారు రారు అని తెలిసేసరికి, మా బంధువులు అందరూ బ్రాహ్మణులు లేకుండా గృహప్రవేశం ఏమిటి? వేరే ముహూర్తం పెట్టుకోండి ఈరోజు మానేయండి అన్నారు. వారందరి మాటలు విన్న నా భర్త నా దగ్గరకు వచ్చి, నీకు నాన్నగారు కావాలా? బ్రాహ్మణులు కావాలా? అని అడిగారు. నువ్వు బ్రాహ్మణులు కావాలి అంటే వేరే ముహూర్తం పెట్టిస్తాను. కానీ నిన్ను ఎప్పటికీ జిన్నూరు పంపించను. నీకు నాన్నగారు కావాలి అంటే కనుక ఈ క్షణంలో నా వెనక వచ్చేయి. కొబ్బరికాయ కొట్టేసి ఇంట్లోకి వెళ్ళిపోదాము అన్నారు. నా భర్త అలా అనగానే నేను వెంటనే నాకు నాన్నగారే కావాలి అన్నాను. ఆ సమయానికి నాన్నగారు ఇచ్చిన ఆ రెండు కొబ్బరికాయలు కొట్టేసి ఇద్దరం నూతన గృహంలోకి ప్రవేశించాము.

గృహప్రవేశం అయిన రెండు రోజుల తరువాత నాన్నగారి దగ్గరకు వెళ్ళాను. నాన్నగారు గృహప్రవేశం ఎలా జరిగింది? అని అడిగారు. బ్రాహ్మణులు రాలేదు నాన్నగారూ, మిమ్మల్ని తలుచుకొని కొబ్బరికాయ కొట్టేసాము అన్నాను. నాన్నగారు ఏంటమ్మా నీ ధైర్యం అలా చేశావు అన్నారు. మీరు ఉన్నారనే ధైర్యంతో చేసాను అన్నాను. నాన్నగారు గోలక్ష్మి వచ్చిందా? భోజనాలు పెట్టుకున్నారా? అన్నారు. వచ్చింది నాన్నగారూ, వచ్చిన వారందరికి భోజనాలు పెట్టుకున్నాము అన్నాను. నీ విశ్వాసానికి నాకు చాలా ఆశ్చర్యం వేస్తుందమ్మా అన్నారు.

తరువాత కొద్ది రోజులకి నాన్నగారు భక్తులతో పాటు మా ఇంటికి వచ్చారు. ఆరోజు నాన్నగారికి పాద పూజ చేసుకున్నాము. నాన్నగారు మా ఇంటికి వచ్చిన రోజే యాదృచ్ఛికంగా రామకృష్ణుడి జయంతి కూడా అయ్యింది. నాన్నగారు ఈ ఇల్లు ఎవరిది? అని అడిగారు. అప్పుడు నేను మనసులో శంకుస్థాపనకి తొమ్మిది రూపాయలు ఇచ్చి ఇల్లు పూర్తయిపోతుంది అని చెప్పారు కదా అనుకొని మీదే నాన్నగారూ అన్నాను. తరువాత ఒకసారి మీ ఇంటికి పేరు ఏమని పెడతావు? అని అడిగారు. ఇంటికి పేర్లు ఏమి పెట్టుకోము అన్నాను. నా భర్తతో ఈ విషయం చెబితే నాన్నగారు అన్నారు కదా అని నువ్వు పేర్లు ఏమి పెట్టక్కర్లేదు అన్నారు. తరువాత ప్లాస్టింగ్ చేసే వారు వచ్చినప్పుడు నా భర్త, నాన్నగారు ఇంటికి పేరు గురించి అడిగారు అన్నావు కదా, వెళ్ళి నాన్నగారిని అడిగిరా అన్నారు. నాన్నగారి దగ్గరకు వెళ్ళి అడిగితే "శ్రీ నాన్న నిలయం" అనే పేరు సెలెక్ట్ చేసి ఇచ్చారు. అలా మేము కట్టుకొన్న ఆ గృహంలోకి నాన్నగారు దయతో నాలుగైదు సార్లు వచ్చారు.

ఒకసారి నాన్నగారు నీకు ఏం కావాలమ్మా? అని అడిగారు. మీ దయ ఉంటే అప్పులు ఇచ్చే వారిలో కూడా మీరే ఉండి ఇప్పించండి నాన్నగారూ అన్నాను. అప్పటినుండి మా పిల్లలకు ఫీజు విషయంలో గానీ, గృహ నిర్మాణానికి సంబంధించి గానీ ధనము అవసరము అయ్యే సమయానికి, ఎవరో ఒకరు వచ్చి నా భర్తకు డబ్బులు ఇచ్చి వెళ్ళేవారు. మా అబ్బాయికి డిగ్రీ అయిన తరువాత నాన్నగారి దగ్గరికి వెళ్ళాము. నాన్నగారు మా అబ్బాయి పొట్ట మీద తట్టి, మీ తాతయ్య నీకు ఉద్యోగం వేయిస్తారా? అని అడిగారు. అప్పుడు మా అబ్బాయి, మేము వారిని అడగము నాన్నగారూ అని చెప్పాడు. దానికి వెంటనే నాన్నగారు మీ తాతయ్య చేసే పని నేను చేసి పెడతాను అన్నారు. మా అబ్బాయిని దగ్గర ఉండి హైదరాబాద్ తీసుకొని వెళ్ళి ఇందిరగారి ఇంట్లో మూడు రోజులు ఉంచి ఎంబిఎ చదువుకోడానికి హాస్టల్లో జాయిన్ చేశారు. నేను మా అబ్బాయితో ఇకనుండి నీ గురించి నాకు సంబంధం లేదు. నిన్ను నాన్నగారికి అప్పగించేసాను అని చెప్పాను. మా అబ్బాయిల చదువులు, వివాహాలు అన్నిటికి కూడా నేను పనిముట్టుగా నిలబడి ఉన్నాను. బాధ్యత అంతా నాన్నగారిదే! మా పెద్ద బాబు వివాహం అయిన తరువాత ఒకరోజు జిన్నూరు వెళ్తే మిమ్మల్నందర్నీ రమణ కుటుంబంలోకి వేసేసాను అమ్మా అన్నారు. అలా మా కుంటుంబంలో అందరికి నాన్నగారే ఆధారం అయ్యారు.

మేము పాత ఇంట్లో ఉండగా మా ఇంట్లో ఎక్కువగా పాములు వస్తూ ఉండేవి. ఒకసారి చించినాడలో ప్రవచనం అయిపోయాక నాన్నగారు నన్ను పిలిచి మీ ఇంటిలోకి పాములు వస్తున్నాయా? అని అడిగారు. వస్తాయి నాన్నగారు అవి తిరుగుతూ ఉంటాయి అని చెప్పాను. ఎప్పుడైనా కాళ్ళకు తగిలినా కంగారు పడకు అది మెత్తగా, చల్లగా ఉంటుంది అన్నారు. నాన్నగారు అలా అన్న ఐదు రోజులకు చీకట్లో చూసుకోకుండా పాము మీద అడుగు వేసేసాను. అది ఏమీ చేయలేదు. నెమ్మదిగా ఆకుల మీద పాకుతూ వెళ్ళిన శబ్దం అయింది. నాన్నగారు చెప్పినట్టే అది అతి మెత్తగా చల్లగా ఉంది. ఈ సంఘటన జరుగుతుంది అని నాన్నగారు నాకు ముందే చెప్పి ఉంచారు అనుకున్నాను.

ఒకసారి నాన్నగారు నాతో, రాజేశ్వరీ నా గురించి నువ్వు ఏమనుకుంటున్నావు అమ్మా అని అడిగారు. నాన్నగారూ నేను పొలమూరు నుండి చాలా మందిని తీసుకు వచ్చాను. మొదట వారందరు ఏ గురువు దగ్గరకు వెళ్ళినా దక్షిణ ఇవ్వాలి కదా, మేము దక్షిణ ఇవ్వలేము అన్నారు. అప్పుడు వారితో నేను నాన్నగారికి మీరు ఏమి ఇవ్వక్కర్లేదు, పండ్లు కూడా ఇవ్వక్కర్లేదు. మంత్రం ఇస్తారు తీసుకుని ఇంట్లో చేసుకోండి అని చెప్పి చాలా మందిని తీసుకు వచ్చాను. వారందరు ఇప్పుడు రమణ భాస్కర చదువుకుంటున్నారు. దైనందిన జీవితంలో ఎలా జీవించాలో మీరు మాకు నేర్పించారు నాన్నగారూ అన్నాను. చాలా బాగా చెప్పావమ్మా, నా గురించి నీ ఉద్దేశ్యం ఏమిటి? అని అడిగారు. నేను అందరికి మీరు "పేదల దేవుడు" అని చెప్తాను అన్నాను. ఆ మాట అనగానే నాన్నగారు "ఈ భూమి మీదకు ఈ శరీరం వచ్చినందుకు ఈ ఒక్క మాట సరిపోతుంది నాకు! నువ్వు కాదమ్మా! నీ లోపల ఉన్న ఈశ్వరుడు ఈ రోజు ఈ మాట పలికించాడు." అన్నారు. నాన్నగారితో మొదటసారి కాశీ వెళ్ళి వచ్చిన తరువాత, మీ అందరికీ మోక్షం ఇవ్వటం కాదమ్మా, వాసనా క్షయం చేసేయాలి అని ఉంది నాకు అన్నారు.

నాన్నగారు చెప్పిన కొన్ని మధుర వాక్యాలు నా జ్ఞాపకాలలో :

- ఒకసారి నాన్నగారు శుద్ధ జ్ఞాని గురువు అయి వస్తే, ఈ భూమి మీద ఆ వైభవం వేరుగా ఉంటుంది. నీ కల్మషాన్ని ప్రేమతో కడిగేస్తాడు అని చెప్పారు.

- ఒకసారి శృంగవృక్షంలో ప్రవచనం జరిగినప్పుడు, వర్షంలో భక్తులు అందరం తడుచుకొంటూ వెళ్ళాము. అప్పుడు నాన్నగారు అందరి వైపు ఎంతో దయతో చూసి అమ్మా! ఎన్నో బాధలు పడి పరిగెట్టుకుంటూ ఇక్కడకి వస్తున్నారు. మీ పుట్టింటి వారు, మీ భర్త, మీ పిల్లలు ఇచ్చిన డబ్బులు అన్నీ కూడా ప్రవచనాలకే ఖర్చు పెడుతున్నారు. కానీ వాటితో మీరు మీ కోరికలను తీర్చుకోవటం లేదు. అలా మీకు దేహ వాసన చాలా కరిగిపోతోంది అన్నారు.

- మీరు ప్రవచనాలకి బయలుదేరినప్పుడు మీ ఇంటికి, మీ బస్టాండ్ కి మధ్యలో ఉన్న చాలా మంది జనం మిమ్మల్ని తిట్టుకుంటారు. మీ బంధువులు కూడా మిమ్మల్ని తిడతారు. వారితో ఈశ్వరుడు అలా ఎందుకు తిట్టిస్తున్నాడు అంటే, మీరు ఇంకెప్పుడూ వాళ్ళ జోలికి వెళ్ళకూడదు అని అలా అనిపిస్తున్నాడు. అలా మీకు లోకవాసన తీసేస్తున్నాడు. ఆ విధంగా మీకు తెలియకుండానే మీరు పరమ పవిత్రులు అవుతున్నారు అన్నారు.

- మీ విరోధులు కూడా మిమ్మల్ని తిట్టుకుంటూ, వీరిని పట్టుకోవాలంటే వీరు నాన్నగారి దగ్గర, అరుణాచలంలో తప్ప ఇంక ఎక్కడా దొరకరు అనుకుంటూ నాన్నగారిని, అరుణాచలాన్ని స్మరించుకుంటున్నారు. అరుణాచలేశ్వర అనే పేరు తెలపగనే పట్టి లాగితివి కదా! అని వారికి తెలియదు అమ్మా! అలా వాళ్లందరూ కూడా పవిత్రులు అవుతున్నారు. ఎవరైనా జ్ఞానం పొందితే, ఏడు తరాలవారు పవిత్రులు అవుతారు అంటారు కదా! ఇప్పుడు మీ వలన వందల వేల మంది పవిత్రులు అవుతున్నారు. అందువలన మిమ్మల్ని తిట్టినా పరవాలేదు అన్నారు.

ఒకసారి నాన్నగారు ఇలా చెప్పారు. "మీ విశ్వాసం నిజమైతే మీ తల్లిగా, తండ్రిగా, కొడుకుగా, వైద్యుడిగా అవసరమైతే మీ ఇంటి పని మనిషిగా కూడా గురువు రావడానికి సిద్ధంగా ఉన్నాడు" అన్నారు.

- శ్రీ కృష్ణ చైతన్యులు తమ అంతిమ సమయంలో భక్తులతో, నేను మీకు ఏమి ఇవ్వలేకపోతున్నాను. నా శరీరం పడిపోతే, ఎవరైనా ఈ శరీరాన్ని కొంటే దీన్ని అమ్మేసి మీరు కడుపు నింపుకోండి అన్నారు. గురువు ఆలా ఉంటాడు అన్నారు నాన్నగారు.

- మనం ఎవరికైనా ఉపకారం చేస్తే వాళ్ళు తిరిగి చేస్తారనే మనం సహజంగా అనుకుంటాము. మీకు తెలియకుండానే మీ ఆలోచన లోపల ఎలా ఉంటుందంటే, అవతలి వారికి కష్టం వచ్చింది అని మీరు సాయం చేశారు. అవతలి వారు మళ్ళీ మీకు సహాయం చేయాలంటే మీకు కష్టం రావాలి. అంటే మీకు తెలియకుండానే మీరు ఆ కష్టాన్ని కోరుకుంటున్నారు అన్నారు.

- ఇంటికి ఎవరైనా భిక్షాటనకి వస్తే పూర్వం పెద్దవారు రామార్పణం, కృష్ణార్పణం అనుకుంటూ భిక్ష వేయమని మనకి నేర్పించారు. అంటే మరలా జన్మకి ఈ బియ్యాన్ని దాచిపెట్టి ఉంచమని అర్థం. మనకి తెలియకుండానే మరొక జన్మని కోరుకుంటున్నాము. కానీ మనం ఎవరికి బియ్యం వేస్తున్నామో వారి బియ్యమే మన ఇంట్లో పెట్టుకుని వారిది వారికే వేస్తున్నాము అనుకుంటే మనకి కర్తృత్వం ఉండదు అన్నారు.

- రాబోయే కాలంలో చీకటి రోజులు వస్తున్నాయి. మీరు మంచం పడితే మిమ్మల్ని ఎవరూ చూడరు. మీరందరూ మంచం పట్టకుండా మీ జీవితాలు వెళ్లిపోవాలి అని నేను ప్రార్ధిస్తున్నాను అన్నారు.

ఒకసారి నాన్నగారు భక్తులను ఆయన చదువుకున్న స్కూల్ కి తీసుకు వెళ్లారు. అక్కడ ఆయన ఒక గదిలోకి వెళ్ళి బయటకు వచ్చి అటు ఇటు చూస్తూ నడుస్తున్నారు. నాన్నగారికి ఏమైనా అవసరం ఉందేమో అని దగ్గరికి వెళ్ళి ఏమి కావాలి నాన్నగారూ అని అడిగితే, నేను చదువుకున్న గది బాగా బూజులు పట్టేసి ఉంది. చీపిరి కనిపిస్తే తుడుద్ధామని అన్నారు. ఆ మాట వినగానే, మనం పని ఎంత శ్రద్ధగా చెయ్యాలో నేర్పించటం కోసం ఇంత కిందకు దిగి వచ్చి చెబుతున్నారు అనిపించింది.

పెద్ద సునామి వచ్చినప్పుడు సమస్తం ఆ సునామీలో ఏ విధంగా అయితే కొట్టుకొనిపోతుందో అలా, నాన్నగారి ప్రేమ ప్రవాహంలో మన అందరము కొట్టుకుపోవలసిందే!

"పేదల దేవుడు, శ్రీ నాన్నగారు" - (By పొలమూరు రాజేశ్వరి గారు)

నాకు చిన్నప్పటి నుండి గుడికి వెళితే దేవుడి పాదాలు గట్టిగా పట్టుకోవాలని కోరికగా ఉండేది. గుడిలో మనల్ని ఆ పాదాలని తాకనివ్వరు కదా అని చాలా బాధ అనిపించేది. నాకు చిన్నప్పటి నుండి రామాయణం చదవటం అలవాటు ఉండేది. అందులో జటాయువు, శబరి పాత్రలని చాలా ఇష్టపడేదాన్ని. స్కూల్లో మాకు రామకృష్ణుడి గురించి చెప్పేవారు. అలా నాకు తెలియకుండానే రామకృష్ణుడు, శారదామాత అంటే ఇష్టం ఏర్పడింది. నా వివాహం అయిన తరువాత మా అత్తగారి ఇంట్లో రామకృష్ణుడు, శారదా మాత, వివేకానందుడు ముగ్గురు కలిసి ఉన్న ఫోటో గోడకు తగిలించి ఉండేది.

ఒకసారి నాకు ఒక స్వప్నం వచ్చింది. ఆ స్వప్నంలో కొంత మందితో కలిసి ఒక కొండ పక్క నుండి వెళ్తున్నాను. అక్కడ అరుపులు కేకలు వినిపించేసరికి అందరూ భయంతో పారిపోతున్నారు. ఆ కలలో నేను చాలా చిన్న పిల్లలా ఉన్నాను. ఎవరో ఒక తాతయ్య నన్ను మామిడి చెట్టు దగ్గరకు తీసుకు వెళ్ళి కూర్చోబెట్టి ఆయన కూడా నా పక్కనే కూర్చున్నారు. మీకు ఆ అరుపులు వినిపిస్తూ ఉంటే భయం వేయటం లేదా తాతయ్యా అని అడిగాను. ఆప్పుడు ఆయన లేదమ్మా అవి మన దగ్గరకు రాలేవు అని చెప్పారు. ఆ స్వప్నం సమాప్తం అయ్యింది.

ఆగర్రు లో సీతమ్మగారు అని నాన్నగారి భక్తురాలు ఉండేవారు. ఒకసారి సీతమ్మగారితో, మరియు మరికొంతమంది భక్తులు, బంధువులతో కలిసి మొదటిసారిగ జిన్నూరు వెళ్ళాను. నాన్నగారిని చూడగానే ఎక్కడో చూసాను అనిపించింది. నాన్నగారు తదేకంగా నావైపు చూస్తుంటే నేను తలవంచుకున్నాను. ఈ అమ్మాయి ఎవరు అని నాన్నగారు సీతమ్మ గారిని అడిగారు. ఈ అమ్మాయికి రామకృష్ణుడు కావాలంట నాన్నగారు అని ఆమె చెప్పారు. ఆ సందర్బాన్ని అనుసరించి నాన్నగారికి, నాకు మధ్య సంభాషణ ఈ విధంగా కొనసాగింది :

నాన్నగారు : ఏమ్మా రామకృష్ణుడు కావాలా నీకు? ఎందుకు రామకృష్ణుడు కావాలి అనుకుంటున్నావు? అని అడిగారు.

రామకృష్ణులు కాళీమాతతో మాట్లాడతారు కదా! నాకు కూడా ఒకసారి కాళీమాతతో మాట్లాడాలని ఉంది. అమ్మవారిని ఏం అడుగుతాను అంటే, మంచివారిని చాలా బాధలు పెడుతున్నావు, చెడ్డ వారిని రక్షిస్తున్నావు ఇది నీకు న్యాయమా! అని అడుగుతాను. నాకు అమ్మవారు కలలో కనిపిస్తుంది. కానీ కలలో అడగలేకపోతున్నాను అన్నాను.

నాన్నగారు : నీకు రామకృష్ణుడు దొరికేస్తాడు అమ్మా అని నవ్వుతూ... నేను రెండు ప్రశ్నలు అడుగుతాను వాటికి సమాధానం చెప్పు అన్నారు.

మొదటి ప్రశ్న : బస్తాడు బియ్యంలో ఊక ఏరుకోవటం తేలికా? లేక బస్తాడు ఊకలో బియ్యం ఏరుకోవటం తేలికా? అన్నారు.

బస్తాడు బియ్యంలో ఊక ఏరుకోవడం తేలిక కదండి అన్నాను.

రెండవ ప్రశ్న : బట్టలు శరీరం కప్పుకోవడానికి కట్టుకుంటున్నారా? ఇతరులు అందరూ మీ బట్టలను చూసి మెచ్చుకోవడానికి కట్టుకుంటున్నారా?

బట్టలు శరీరం కప్పుకోవటానికే కదండి అన్నాను.

నాన్నగారు నన్ను "అరుణాచల శివ" అని ఉదయం మూడు సార్లు, సాయంత్రం మూడుసార్లు అనుకోమన్నారు. నాన్నగారికి నమస్కారం చేసుకున్నాను. వెంటనే అకారణంగా నా నేత్రాల వెంట కన్నీరు ధారగా కారింది.

నాన్నగారు అక్షరమణమాల పుస్తకం, భగవాన్ ఫోటో ఇచ్చి నిన్ను మరిచిపోను అన్నారు. ఇంటికి వచ్చిన తరువాత భగవాన్ ఫోటో చూసి, ఈ తాతయ్యకు, నాన్నగారికి సంబంధం ఏమిటి? ఈ తాతయ్యే కదా స్వప్నంలో నన్ను పిలిచి పక్కన కూర్చోబెట్టుకున్నారు. ఈయనే భగవానా అనుకున్నాను. తర్వాత జిన్నూరు వెళ్ళటానికి అప్పటికి నా పిల్లలు చిన్నవాళ్ళు అవ్వటము వలన వీలుపడలేదు.

పక్క ఊరిలో నాన్నగారి ప్రవచనం జరుగుతూ ఉంటే, మా ఇంటి ప్రక్కన ఉన్నవారు నా భర్తని అడిగి నన్ను ఆ ప్రవచనానికి తీసుకువెళ్ళారు. అక్కడ నాన్నగారిని చూడగానే దేహ స్పృహ మరిచిపోయాను. ప్రవచనం అయిపోయిన తరువాత నాన్నగారు నా వైపు చూసి నవ్వి పలకరించారు. అప్పుడు నాన్నగారిని మంత్రం ఇవ్వమని అడిగాను. నీకు ఏ నామం కావాలి? అని అడిగారు. నాకు ఏది మంచిదో అది మీరు ఇవ్వండి. మీరు నాకు ఒక మాట ఇవ్వాలి అన్నాను. ఏమి మాట ఇవ్వాలమ్మా అన్నారు. నాకు కోపం ఎక్కువ అది మీరు తీసుకోవాలి అన్నాను. ఆయన నవ్వుతూ అలాగే నీ పేరులోనే ఉగ్రరూపం ఉంది. నీకు కోపాలు ఏవీ ఉండవమ్మా పోతాయి అని చెప్పి మంత్రం ఇచ్చారు. అప్పటినుండి భగవాన్ ఎక్కువగా కలలోకి వచ్చేవారు. స్వప్నంలో శివాలయం లో నుంచి వస్తూ నాకు ప్రసాదం తెచ్చి ఇచ్చేవారు. నేను పిల్లల్ని పాలకొల్లు హాస్పిటల్ కి తీసుకువెళ్లినప్పుడు, తిరిగి వస్తూ ఇంట్లో ఎవరికీ తెలియకుండా నాన్నగారి దగ్గరికి వెళ్ళిపోయేదాన్ని. నాన్నగారు నన్ను చూడగానే అరుగు మీద నుండే రామ్మా అని పిలిచి, మంచినీళ్లు ఇచ్చి ఆయన పాదాల దగ్గర కూర్చోబెట్టుకునేవారు. ఒకసారి నీకు ఏమైనా కావాలా అమ్మా అని అడిగారు. అప్పుడు నాకు తెలియకుండానే శాంతి కావాలి నాన్నగారూ అన్నాను. అది నీకు దొరుకుతుంది అన్నారు.

నేను నాన్నగారి దగ్గరకి వెళ్ళినప్పుడల్లా రెండు గంటలు కూర్చోబెట్టుకుని రామకృష్ణుడి వైభవం గురించి చెప్పేవారు. అప్పుడు నాకు తెలియకుండానే నా నేత్రాల వెంట నీరు వచ్చేది. నాన్నగారు ఒకసారి మీ ఇంటికి వస్తాను అన్నారు. మాది చాలా పెద్ద ఉమ్మడి కుటుంబం అవటం వలన నాన్నగారిని ఆహ్వానించే పరిస్థితులు నాకు అప్పట్లో లేవు. నా పరిస్థితి ఇలా ఉంటే నాన్నగారు వస్తాను అంటున్నారు ఏమిటి అనుకున్నాను.

ఒకసారి ఎవరో భక్తురాలు వచ్చి నాన్నగారి దగ్గరకు తీసుకెళ్ళమన్నారు. అప్పుడు నాన్నగారు నన్ను పంటలు ఎలా ఉన్నాయి? అని అడిగారు. ఈ మధ్య కొంచెం దెబ్బతిన్నాయి నాన్నగారూ, ఉమ్మడి కుటుంబంలో ఉన్న మా ఇల్లు కూడా అమ్మేశారు అని చెప్పాను. మరి ఇప్పుడు మీ పరిస్థితి ఏంటమ్మా అని అడిగారు. హైదరాబాద్ వెళ్ళిపోదాం అనుకుంటున్నాము అని చెప్పాను. మీరు ఎక్కడికీ వెళ్ళవద్దు, ఇప్పుడు మీరు తాటాకు ఇంట్లో ఉండాలి. పూర్తిగా మీ ప్రారబ్దం ఖర్చు అయిపోవాలి అన్నారు. నా భర్త అలా ఒప్పుకోరు నాన్నగారూ అని చెప్పి ఇంటికి వచ్చేసాను.

ఆ తర్వాత నుండి నేను ఎప్పుడు నాన్నగారి దగ్గరకు వెళ్ళినా అలా మౌనంగా చూసేవారు. నాతో ఇంతకు ముందులాగ అంత ప్రేమగా మాట్లాడటం లేదు అనిపించేది. తరువాత మేము తాటాకు ఇంట్లోకి మారవలసి వచ్చింది. ఇదంతా నాన్నగారు చేసిన పనే అని నాకు అనిపించింది. తాటాకు ఇంట్లోకి వెళ్ళిన వెంటనే సత్సంగం ప్రారంభం చేసాము. కొద్ది రోజులకు నాకు అరుణాచలం వెళ్ళాలనే కోరిక కలిగింది. చిన్న పిల్లల్ని వదిలేసి ఎలా వెళతావని చాలామంది నన్ను అడిగారు. తరువాత జిన్నూరు వెళ్ళినప్పుడు నాకు కూడా అరుణాచలం రావాలని ఉంది నాన్నగారూ అని చెప్పాను. నాన్నగారు వెంటనే మాతో నువ్వు కూడా అరుణాచలం వస్తున్నావు. వెంటనే టిక్కెట్లు తీయించుకో, నువ్వే కాదు నీకూడా ఎంతమంది వచ్చినా తీసుకురావచ్చు అన్నారు.

అరుణాచలం వెళ్ళాక నాన్నగారితో పాటు అందరము ఆంధ్ర ఆశ్రమంలో ఉన్నాము. అప్పటికి భక్తులతో నాకు పెద్దగా అనుబంధం లేదు. నాన్నగారు అరుణాచలంలో చూడవలసిన ప్రదేశాలు అన్నీ చెప్పి, నాకు తోడుగా భక్తులను పంపి అన్నీ చూపించారు. నాన్నగారు మమ్మల్ని ఒక డ్యామ్ దగ్గరికి తీసుకువెళ్ళారు. అక్కడ నీళ్లు వదిలేటప్పుడు నాన్నగారి చేత కొబ్బరికాయ కొట్టించారు. నాన్నగారు ఆ నీటిలోకి దిగిన తరువాత నీటికి నమస్కారం చేసుకుంటూ "నాకు దేవాలయాల కంటే ఇటువంటి పనులు అంటే చాలా ఇష్టం. ఈ నీటి వలన పంటలు పండి అన్ని జీవరాశులకు ఆహారం దొరుకుతుంది అన్నారు."

అరుణాచలం నుండి వచ్చిన తర్వాత నాకు తెలియకుండానే భగవాన్ అనుభూతులు విపరీతంగా కలిగేవి. మా బంధువులు అందరు నన్ను వారి గురువుల దగ్గరకు పంపించాలి అని చాలా ప్రయత్నాలు చేశారు. కానీ నేను రాను అని చెప్పేదాన్ని. అప్పుడు ఒకసారి నా భర్త అందరితో అలా రాను అని చెబితే బావుండదు కదా! ఒకసారి వెళ్ళి దర్శనం చేసుకొని వచ్చేయి అన్నారు. నాకు వెళ్ళటం ఇష్టం లేకపోయినా నా భర్త అన్నమాట కాదనలేక వెళదాము అనుకుంటుంటే నాకు లోపల, నా మనసు ఎప్పుడో అమ్ముడు పోయింది, ఈ శరీరానికి ఒక్కడే డ్రైవర్ ఉంటాడు, ఇద్దరు డ్రైవర్లు ఉండరు. నాకు డ్రైవర్ నా భగవానే అనిపించి నేను ఎక్కడికి రాలేను అని కఠినంగా చెప్పాను. అప్పుటినుండి అందరి ప్రయత్నాలు తగ్గాయి.

తరువాత ఒకసారి నాన్నగారి దగ్గరకి వెళ్తే అక్కడ ఉన్న నాన్నగారి భక్తులు ఎలా ఉన్నారు? అని నన్ను పలకరించారు. నాకు కలిగిన అనుభూతులు గురించి వారికి చెప్పాను. వారు ఇవి అన్నీ సిద్ధులు మీరు చాలా ప్రమాదంలో ఉన్నారు. వెంటనే నాన్నగారికి ఈ విషయం చెప్పండి అన్నారు. నేను నాన్నగారికి నాకు కలిగిన అనుభూతుల గురించి, మా బందువులు వారి గురువుల దగ్గరకి నన్ను తీసుకువెళ్ళే ప్రయత్నాల గురించి చెప్పాను. నాన్నగారు ఏమీ మాట్లాడకుండా చాలాసేపు నా కళ్ళల్లోకి చూశారు. నీ విశ్వాసానికి నేను చాలా సంతోషిస్తున్నాను. నిన్ను తరచు జిన్నూరు రమ్మని చెప్పాను కదా! నీ కోసం మా ఇంటి తలుపులు ఎప్పుడూ తెరిచే ఉంటాయి అన్నారు. కొద్దికాలానికి నాన్నగారు మా ఇంటికి వచ్చారు. మా ఇంటి బయట వాకలి అంతా ఇసుక, మట్టి ఉండేవి. నాన్నగారు వచ్చినప్పుడు ఏమి చేయాలో అర్థంకాక నాన్నగారి పాదాలకు మట్టి అంటుకోకుండా ఉండాలని నా చీరలు అన్నీ పరిచేశాను. నాన్నగారు వచ్చి అలా చీర మీద నిలబడి అమ్మా బృందావనం వచ్చాను అన్నారు. తరువాత నాన్నగారు లోపలకి వచ్చి నా భర్త తో మాట్లాడారు. అన్ని ఆయనే స్వయంగా అడిగి మరీ చేయించుకొని నన్ను సంతృప్తి పరిచారు. కొద్దిసేపు కూర్చున్న తరువాత నాన్నగారు కారు దగ్గరికి వెళ్ళారు. నాన్నగారికి బట్టలు పెట్టలేక పోయాను అనిపించి నేను లోపలకి వెళ్ళి డబ్బులు తీసుకొచ్చి నాన్నగారి చేతోలో పెట్టాను. నాన్నగారు అవి గుండెలకు హత్తుకుని ఇవి నీ దగ్గర ఉంచు అని తిరిగి ఇచ్చేసారు. అప్పుడు నేను నాన్నగారితో "ఉడత శ్రీరామచంద్రుడుకి సహాయం చేసింది కదా, ఉడత వేసిన ఇసుక రేణువులులాగే నాది కూడా ఒక ఇసుక రేణువు అనుకోండి నాన్నగారూ" అన్నాను. నా వైపు అలా చూసి మరల చెప్పమ్మా అన్నారు. నేను మరల చెప్పాను. ఈ డబ్బులు మీరు ఉంచాలి నాన్నగారూ అన్నాను. అయితే పొలమూరు అని రసీదు రాసి ఇస్తానమ్మా అన్నారు. మీది జిన్నూరు, మాది పొలమూరు అని హద్దులు పెడుతున్నారా నాన్నగారూ అన్నాను. నాన్నగారు నవ్వి ఇంకెప్ఫుడూ ఈ మాట అనను అన్నారు.

మాకు కొమ్మరలో బంధువులు ఉన్నారు. వారు మా ఇంటికి వచ్చినప్పుడు నాన్నగారు చిన్నప్పుడు ఎలా ఉండేవారు అని అడిగాను. నాన్నగారు చిన్నప్పుడు ప్రాకుతున్నప్పుడు చిన్ని కృష్ణుడులా ఉండేవారు. చూస్తే చాలా ఆనందం అనిపించేది. బయట పడేయవలసిన వస్తువులు ఉంటే వాటిని దూరంగా పట్టుకుని వెళ్ళి చెరువు గట్టున పడేసేవారు. చిన్నప్పటి నుండి ఆయనలో మంచి లక్షణాలు కనిపించేవి అని చెప్పారు.

నాన్నగారి చిన్నప్పటి స్నేహితులు అయిన నల్ల సుబ్బరాజు గారు ఎక్కువగా మా ఇంటికి వచ్చేవారు. ఆయన ఎందుకు వచ్చేవారో తెలియదు. నాకు రావాలనిపించి వచ్చాను అనేవారు. కొన్నిసార్లు ఇటువైపుగా వెళుతూ వచ్చాను అనేవారు. నల్ల సుబ్బరాజు గారు వచ్చినప్పుడు నాన్నగారి గురించి కొన్ని విషయాలు చెబుతూ ఉండేవారు. వాటిలో కొన్ని :

*నాన్నగారు చిన్నప్పుడు చదువుకునే వయసులో ఎవరిదైన పలక పగిలిపోతే, నాన్నగారి పలక వారికి ఇచ్చేసేవారు. బడిలో మాష్టారు చదువురాదు అని ఎవరినైనా తిడితే నాన్నగారు వాళ్ళ ఇంటికి వెళ్ళి వారికి చదువుచెప్పి వచ్చేవారు.

*ఒకసారి నాన్నగారు సుబ్బరాజు గారితో నా కప్పు నిండిపోయి కారిపోతోంది. ఎవరూ రావడం లేదు ఇది ఎలా పంచిపెట్టమంటారు? ఎంతమంది వచ్చినా ఇంకా మిగిలే ఉంటుంది. ఎక్కడైనా చిన్న పందిరి వేసి జ్ఞానం గురించి బోధిస్తే ఎవరైనా వస్తారు కదా! అని నల్ల సుబ్బారాజు గారితో అన్నారట.

*నాన్నగారి ఇంట్లో ఒక ఆమె పనిచేసేది. ఆమెకి సంతానం లేరు. ఆమె నాన్నగారిని చూసి "మా బాబే, మా బాబే" అని మురిసిపోయేది. ఆమెకి పెద్ద వయసు వచ్చిన కారణంగా నాన్నగారి ఇంట్లో పని మానేసింది. ఆమె వంట కూడా చేసుకోలేకపోతే నాన్నగారే భోజనం పంపించేవారు. ఆమెకి కొన్నాళ్ళకు మతిస్థిమితం పోయి స్నానం చేయక దగ్గరకు వెళ్తే దుర్గంధం వచ్చేది. ఒకరోజు మా పెద్ద బాబు (నాన్నగారు) ని చూడాలి అని కలవరించిందట. నాన్నగారికి ఆ విషయం తెలిసి నల్ల సుబ్బరాజు గారిని తీసుకుని ఆమె ఇంటికి వెళ్ళారు. లోపలికి వెళ్ళగానే ఆమె నుండి వచ్చే వాసన భరించలేక నల్ల సుబ్బరాజు గారు బయటకు వచ్చేసారు. నాన్నగారిని చూడగానే ఆమె పెద్దబాబు అని పిలిచింది. నాన్నగారు ఆమె పక్కనే ఒక అరగంట కూర్చుని, అమ్మా నీకు తగ్గిపోతుంది. నువ్వు బాగుంటావు అని చెప్పి వచ్చేసారు. నాన్నగారు వెళ్ళి చూసిన తరువాత ఆమెకు మనసు కుదుట పడి మామూలు అయ్యింది. నాలుగు రోజుల తరువాత "మా బాబే మా బాబే" అంటూ ప్రశాంతంగా ప్రాణం వదిలింది అని చెప్పారు.

•నాన్నగారు, నల్ల సుబ్బరాజు గారు అరుణాచలం వెళ్ళినప్పుడు నాన్నగారు గిరి ప్రదక్షిణ చేసి రాత్రి ఆలస్యమయితే, రమణాశ్రమం రూమ్ కి వెళ్ళే ఓపిక లేక చెట్ల కింద పడుకున్న రోజులు కూడా ఉన్నాయి అన్నారు. ఈ విధంగా నాన్నగారి గురించి నల్ల సుబ్బరాజు గారు మా ఇంటికి వచ్చినప్పుడు చెబుతూ ఉండేవారు.

ఒకసారి నాన్నగారి దగ్గరకు వెళ్ళినప్పుడు నాన్నగారు నాతో, మీ బంధువులలో ఒకరు మంత్రి పదవిలో ఉన్నారు కదా! మీ పెద్ద బాబు 10 వ తరగతి అయిపోయాక ఎక్కడైనా ఉద్యోగం ఇప్పించమని అడగండి. ఆ ఉద్యోగం చేసుకుంటూ ఇంటర్, డిగ్రీ చదువుకుంటాడు అన్నారు. అప్పుడు నేను మీ దగ్గరకు వచ్చిన తరువాత నాకు రెండో ధ్యాస కనిపించట్లేదు నాన్నగారూ, జానెడు పొట్ట కోసం వెళ్ళి అందరి కాళ్ళు పట్టుకొని ఎందుకు నాన్నగారూ ఈ ప్రయాస అంతా? వాడు పొట్ట కోసం ఎక్కడ పని చేసుకున్నా మూడు, నాలుగు వేలు సంపాదించుకుంటే సరిపోతుంది అన్నాను. అప్పుడు నాన్నగారు నా వైపు చూసి ఏంటమ్మా అంత వైరాగ్యంతో మాట్లాడుతున్నావు అన్నారు. మీ పాదాలని నేను జ్ఞానం కోసం పట్టుకున్నాను కానీ, పొట్ట నింపుకోవడం కోసం కాదు అన్నాను. నాన్నగారు నీకు కాదమ్మా పిల్లలకు అన్నారు.

నాన్నగారితో రెండు మూడు సార్లు అరుణాచలం వెళ్ళాను. తర్వాత ఇంట్లో పరిస్థితుల వలన కుదరక అరుణాచలం వెళ్ళలేదు. భగవాన్ ని నాకు మీ దగ్గరకి రావాలని కోరికగా ఉందని నిరంతరం ప్రార్ధిస్తూ ఉండేదాన్ని. ఒకరోజు భగవాన్ అరుణాచలం తీసుకు వెళ్ళటం లేదని మా పిల్లలతో, ఈ భగవాన్ ని అరుణాచలం తీసుకువెళ్ళమనే కదా మనము అడుగుతున్నాము. కానీ ఆయన తీసుకువెళ్ళటం లేదు. నాకు అరుణాచలం మీద తప్పించి మరోదాని మీద ధ్యాస లేదు. అక్కడకు వెళ్ళి వచ్చాక నేను చనిపోయినా పరవాలేదు అని అంటున్నాను. ఇంతలో ఒక అబ్బాయి మా ఇంటికి వచ్చి ఆంటీ మా ఇంటికి ఎవరో వచ్చారు. మా అమ్మగారు మిమ్మల్ని ఒకసారి రమ్మంటున్నారు అని చెబితే నేను వారి ఇంటికి వెళ్ళాను. అక్కడ నాకు తెలియని ఎవరో ఒక ఆమె వచ్చి ఉన్నారు. ఆమె నన్ను చూసి, నేను అరుణాచలం వెళదామని టికెట్ తీసుకున్నాను. కానీ నాకు అనుకోని ఇబ్బంది వచ్చింది. ఈ టికెట్ మీకు ఇవ్వాలి అనిపించి వచ్చాను అని ఆ టికెట్ నా చేతోలో పెట్టి మీరు వెళ్ళవలసిందే అన్నారు. నేను ఇంటికి వచ్చి మా పిల్లలకి చెబితే, ఇప్పుడే కదమ్మా భగవాన్ ని అరుణాచలం తీసుకువెళ్ళటం లేదు అని తిట్టుకున్నావు. ఆయన రమ్మన్నప్పుడు వెళ్ళకపోతే నీదే తప్పు అవుతుంది అన్నారు. నాకు అప్పుడు భగవాన్ వాళ్ళ నోటితో అలా అనిపించారు అనిపించింది. నాభర్త తో ఈ విషయం చెప్పే సమయం కూడా లేదు. అయినప్పటకి, ఏదయినా జరగనీ అనుకొని నాలుగు జతల బట్టలు సర్దుకుని, కొంచెం డబ్బులు పట్టుకొని వారి కూడా వెళ్ళిపోయాను. అరుణాచలం వెళ్ళిన తరువాత ఇంటి ధ్యాస మరిచిపోయాను.